چگونه برای مطالبه حقوق قانونی خود اقدام کنیم؟
کارگران بسیاری در محیطهای کاری با شرایطی مواجه هستند که در آن اضافهکاری، حق شیفت، نوبتکاری، کار در روزهای تعطیل و موارد مشابه پرداخت نمیشود. در صورتی که این حقوق رعایت نشود، کارگر طبق قانون کار جمهوری اسلامی ایران میتواند از طریق اداره کار یا مراجع قانونی ذیربط اقدام به شکایت نماید.
مبنای شکایت کارگر بابت اضافهکاری و حق شیفت
حقوق و مزایای پرداختی به کارگر در صورتی که بیش از حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار باشد، میتواند به معنای پرداخت مزایای تبعی نظیر اضافهکاری، شبکاری، جمعهکاری و … باشد. اما اگر کارفرما این مزایا را به درستی محاسبه و پرداخت نکرده باشد، کارگر میتواند از طریق مراجع حل اختلاف کار شکایت کند.
چه مدارکی برای شکایت لازم است؟
برای اثبات ادعا، طبق قاعدهی «البینه علی المدعی»، ارائه مدارک و مستندات بر عهده کارگر شاکی است. مدارکی که در این راستا میتوانند مؤثر باشند عبارتند از:
سابقه بیمه تأمین اجتماعی: نشاندهنده رابطه کارگر و کارفرما.
دفاتر ثبت ورود و خروج یا دستگاه حضور و غیاب: اثبات ساعات کاری اضافه، شبکاری و نوبتکاری.
فیشهای حقوقی و پرداختی ماهانه: نشاندهنده نحوه محاسبه حقوق و مزایا.
شهادت همکاران و کارکنان کارگاه (در قالب استشهادیه کتبی): طبق ماده ۸۲ آیین دادرسی کار، گواهی گواهان در صورت وجود سایر قرائن قابل استناد است.
اگر مدرک ندارم، چه کنم؟
در صورتی که کارگر به مدارک حضور و غیاب یا اسناد داخلی کارگاه دسترسی ندارد، مطابق ماده ۸۸ آیین دادرسی کار، وی میتواند در هنگام رسیدگی، درخواست تحقیق و بازرسی از محل کار را از هیأت حل اختلاف داشته باشد. در این حالت، بازرس اداره کار یا مأمور تحقیق با مراجعه به محل کار و گفتگو با همکاران و مدیران، صحت ادعا را بررسی کرده و گزارش خود را ارائه میدهد.
سوال واقعی یک کارگر:
«چهار سال در شرکتی به صورت دو شیفت روز و شب کار کردم، بدون قرارداد، بدون تعطیلی و بدون محاسبه حق شیفت. فقط سابقه بیمه دارم. آیا میتوانم برای دریافت حقوق از دسترفتهام شکایت کنم؟»
پاسخ: بله. با داشتن سابقه بیمه و ارائه درخواست رسمی به اداره کار، میتوانید روند رسیدگی را آغاز کنید. در این فرآیند میتوانید به تحقیق، بازرسی و استشهادیههای همکاران استناد کنید تا حق و حقوق قانونی خود را بازپس گیرید.
—
نمونه دادخواست شکایت کارگر به اداره کار
**مشخصات شاکی (کارگر):**
نام و نام خانوادگی: \[نام کامل شما]
کد ملی: \[کد ملی]
شماره تماس: \[شماره تماس]
نشانی محل سکونت: \[آدرس دقیق]
شماره بیمه تأمین اجتماعی: \[در صورت وجود]
**مشخصات مشتکیعنه (کارفرما):**
نام شرکت/کارگاه: \[نام دقیق شرکت]
نام کارفرما: \[نام کارفرما یا مدیرعامل]
نشانی محل کارگاه: \[آدرس دقیق کارگاه]
شماره ثبت شرکت (در صورت وجود): \[شماره ثبت یا شناسه ملی]
موضوع شکایت:
مطالبه حقوق معوقه شامل اضافهکاری، حق شیفت، نوبت کاری، جمعه کاری، تعطیلی رسمی، عدم رعایت مفاد قانون کار و عدم پرداخت مزایای قانونی
–
شرح دادخواست:
اینجانب \[نام کامل] به مدت \[تعداد سال] در شرکت/کارگاه مذکور به عنوان \[عنوان شغلی] مشغول به کار بودهام. در طول این مدت، کارفرما از تنظیم قرارداد کتبی خودداری نمود و علیرغم انجام کار به صورت شیفتی (روز و شب)، حقوق و مزایای قانونی نظیر اضافهکاری، حق شیفت، فوقالعاده نوبتکاری، کار در ایام تعطیل (جمعه و تعطیلات رسمی)، به بنده پرداخت نگردیده است.
با وجود نداشتن قرارداد کتبی، سابقه بیمه در سازمان تأمین اجتماعی موجود است که رابطه کاری را اثبات مینماید. همچنین اینجانب آماده ارائه شهود، استشهادیه همکاران و درخواست بازرسی از محل کار جهت اثبات ادعا هستم.
بنا به مراتب فوق، تقاضای رسیدگی و صدور رأی مبنی بر پرداخت کلیه حقوق و مزایای معوقه اینجانب، مطابق با قانون کار جمهوری اسلامی ایران را دارم.
خواستهها و تقاضاها:
1. پرداخت حقوق و مزایای معوقه بابت:
اضافهکاری
حق شیفت و نوبتکاری
شبکاری
کار در روزهای جمعه و تعطیلات رسمی
2. احتساب سنوات و مزایای پایان کار
3. جبران خسارات ناشی از عدم اجرای قانون کار
ضمائم:
* تصویر کارت ملی
* پرینت سابقه بیمه
* استشهادیه کتبی همکاران (در صورت وجود)
* هرگونه پیام، مدرک یا مستند مبنی بر اثبات ساعات کار
* درخواست بازرسی از محل کار مطابق ماده ۸۸ آیین دادرسی کار
–
با تشکر و احترام
امضاء شاکی:
تاریخ: